Sierść & Skóra

Postbiotyki – bezpieczna siła fermentacji

Postbiotyki działają podobnie jak probiotyki, ale zamiast żywych bakterii zawierają ich korzystne produkty. Dzięki temu są delikatne nawet dla wrażliwych psów. Wspierają trawienie, wzmacniają odporność i jednocześnie pomagają utrzymać zdrową skórę oraz lśniącą sierść.

💡 Postbiotyki powstają podczas fermentacji mikroorganizmów, na przykład drożdży Saccharomyces cerevisiae. Zawierają metabolity takie jak aminokwasy, witaminy, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe czy polisacharydy, które działają na wiele obszarów zdrowia. U psów suplementacja postbiotyków poprawiła funkcję bariery skórnej, zwiększyła nawilżenie skóry oraz produkcję sebum (co nadaje sierści blask) i jednocześnie pozytywnie wpłynęła na odpowiedź immunologiczną. [1][2][3].

Główne korzyści:

• Wsparcie nawilżenia i ochrony skóry
• Wzmocnienie układu odpornościowego
• Wsparcie zdrowej i lśniącej sierści

Prebiotyki – pożywka dla dobrych bakterii

Prebiotyki to rodzaj błonnika, którego pies sam nie trawi, ale jego bakterie jelitowe tak. Służą jako pożywka dla korzystnych mikroorganizmów, które utrzymują jelita w równowadze. Dzięki temu trawienie działa prawidłowo, a pies ma zdrowszą skórę, bardziej lśniącą sierść i silniejszą odporność.

💡 Leiber Biolex® MB40 to prebiotyk z ścian komórkowych drożdży piwowarskich bogaty w mannan-oligosacharydy (MOS) oraz 1,3-1,6 beta-D-glukany. MOS zapobiega przyczepianiu się szkodliwych bakterii do ściany jelita, wspiera wzrost pożytecznych mikroorganizmów i stymuluje reakcje immunologiczne. Suplementacja MOS poprawia strawność składników odżywczych, optymalizuje środowisko jelitowe i działa antyoksydacyjnie. U psów wpływa także na sierść i skórę – pomaga łagodzić podrażnienia, poprawia jakość sierści i wzmacnia odporność. [4][5][6][7].

Główne korzyści:

• Lepsze trawienie i wchłanianie składników odżywczych
• Silniejsza odporność
• Wsparcie zdrowia skóry i gojenia
• Bardziej lśniąca i lepszej jakości sierść

Algi morskie – morska alga dla zdrowej skóry i sierści

Alga morska Ascophyllum nodosum jest bogata w witaminy, minerały i naturalne antyoksydanty. Wspiera zdrową i lśniącą sierść, łagodzi wrażliwą skórę i dodaje psu witalności. Jest idealna dla psów z łupieżem, swędzeniem lub matową sierścią.

💡 Ascophyllum nodosum zawiera wiele bioaktywnych substancji – fukoidan, ascophyllan, polifenole i alginiany. Działają one przeciwzapalnie, wspierają odpowiedź immunologiczną (aktywując komórki dendrytyczne) i mają działanie przeciwbakteryjne. Alga jest dla psów wysoko strawna i stanowi bogate źródło mikro- i fitoskładników odżywczych. Badania naukowe opisują jej korzyści dla skóry i sierści – zmniejsza swędzenie i stany zapalne, poprawia nawilżenie skóry i nadaje sierści zdrowy blask. [8][9][10][11].

Główne korzyści:

• Ukojenie swędzenia i podrażnień skóry
• Wsparcie przy alergiach, zapaleniu skóry i hot spotach
• Zdrowsza, bardziej lśniąca i odporna sierść

 L-Leucyna – aminokwas dla elastycznej skóry i zdrowej sierści

Leucyna to niezbędny aminokwas, który pies musi otrzymywać z pożywienia. Jest kluczowa dla syntezy białek i regeneracji tkanek – w tym skóry i sierści. Wspiera elastyczność i nawilżenie skóry oraz pomaga utrzymać sierść lśniącą i mocną.

💡L-Leucyna to niezbędny aminokwas ważny dla syntezy białek i naprawy tkanek. W sierści i skórze uczestniczy w budowie keratyny i melaniny, co przyczynia się do wytrzymałości, elastyczności i pigmentacji. Podawanie leucyny wykazało poprawę nawilżenia i elastyczności skóry – dzięki zwiększonej produkcji kwasu hialuronowego oraz ograniczeniu aktywności elastazy, enzymu odpowiedzialnego za rozkład elastyny. Leucyna wspiera także gojenie ran i chroni skórę przed negatywnym działaniem promieniowania UV. [12][13][14][15].

Główne korzyści:

• Wsparcie nawilżenia i elastyczności skóry
• Mocniejsza i zdrowsza sierść
• Ochrona przed skutkami promieniowania UV (suche, łamliwe, blaknące futro)
• Wsparcie gojenia i regeneracji skóry

L-Walin – niezbędny aminokwas dla ochrony skóry

Walin to niezbędny aminokwas, który pies pozyskuje wyłącznie z pożywienia. Bierze udział w tworzeniu lipidów niezbędnych dla zdrowej bariery skórnej. Dzięki temu skóra jest lepiej chroniona przed wysuszeniem, pozostaje elastyczna i odporna na czynniki zewnętrzne.

💡 L-Walin to niezbędny aminokwas zaangażowany w proces lipogenezy w skórze, gdzie służy jako budulec do syntezy kwasów tłuszczowych i lipidów skórnych. Te lipidy są kluczowe dla nawilżenia, elastyczności i ochrony skóry przed odwodnieniem oraz szkodliwymi wpływami środowiska. Badania pokazują, że walin i inne rozgałęzione aminokwasy są skuteczniejsze w tworzeniu lipidów skórnych niż inne aminokwasy, co znacząco przyczynia się do zdrowia skóry i sierści. [16].

Główne korzyści:

• Wsparcie nawilżenia i elastyczności skóry
• Ochrona przed wysuszeniem i czynnikami zewnętrznymi
• Naturalnie silna bariera skórna
• Zdrowa, odporna sierść

 Cynk – minerał dla zdrowej skóry i sierści

Cynk jest niezbędny dla zdrowej skóry, lśniącej sierści i silnej odporności. Jego niedobór u psów często objawia się matową sierścią, łupieżem lub stanami zapalnymi skóry. W naszych vitasmaczkach stosujemy cynk w formie chelatowej (cynk-glicynian), która ma nawet dwukrotnie wyższą przyswajalność niż zwykłe formy. Dzięki temu działanie jest bardziej niezawodne nawet przy niższych dawkach.

💡 Cynk jest niezbędny dla wielu funkcji enzymatycznych i strukturalnych, ale nie magazynuje się w organizmie, dlatego konieczne jest jego regularne dostarczanie. U psów jego niedobór objawia się zapaleniem skóry, łysieniem lub wolnym gojeniem się ran, a suplementacja cynkiem poprawia te stany. Chelatowa forma cynk-glicynian ma wyższą przyswajalność niż zwykłe formy nieorganiczne i jest skuteczna nawet przy gorszej absorpcji. Niektóre rasy (np. husky, bull terrier) dodatkowo reagują na suplementację wyraźną poprawą stanu skóry [17][18][19][20][21][22][23].

Główne korzyści:

• Wsparcie zdrowej skóry i lśniącej sierści
• Zapobieganie i leczenie problemów skórnych (zapalenie skóry, wypadanie sierści)
• Szybsze gojenie skóry i ran
• Lepsza przyswajalność dzięki formie chelatowej (nawet 2× skuteczniejsza niż formy nieorganiczne)

Fenyloalanina – dla naturalnego koloru sierści

Fenyloalanina to aminokwas wpływający na produkcję pigmentu w sierści. Dzięki niej pies ma swój naturalny kolor – czy to głęboką czerń, jaskrawy rudy czy inne odcienie. Gdy fenyloalanina jest niedoborowa w diecie, sierść może blaknąć, tracić kolor lub wyglądać „wyblakle”.

💡 Fenylalanina uczestniczy w syntezie melaniny, konkretnie eumelaniny (czarny pigment) i feomelaniny (czerwony pigment). Niedobór tej aminokwasu może prowadzić do zaburzeń pigmentacji i zmian koloru sierści. Badania wykazały, że dodatek fenylalaniny i tyrozyny do karmy pomaga utrzymać intensywność koloru sierści i ograniczyć niepożądane „rudości” u zwierząt o ciemnym umaszczeniu. [24][25][26].

Główne korzyści:

• Wsparcie naturalnego koloru sierści
• Mniejsze ryzyko blaknięcia lub zmiany odcienia
• Zdrowy wygląd i pigmentacja skóry oraz sierści

L-Treonina – mocna i elastyczna skóra

Treonina to aminokwas, którego pies nie potrafi sam wytworzyć, dlatego musi go otrzymywać z pożywienia. Jest kluczowa dla produkcji kolagenu – substancji, która utrzymuje skórę mocną, elastyczną i zdrową. Pomaga także w regeneracji skóry, co jest korzystne dla psów z wrażliwą skórą, suchą sierścią lub podczas gojenia.

💡 L-Treonina jest aminokwasem niezbędnym ważnym dla syntezy kolagenu i elastyny, kluczowych składników tkanki łącznej w skórze. Uczestniczy także w tworzeniu fosfolipidów, które chronią komórki skóry przed czynnikami zewnętrznymi. Stabilizacja struktury kolagenowej dzięki treoninie przyczynia się do wytrzymałości i elastyczności skóry oraz wspomaga jej regenerację po podrażnieniach lub uszkodzeniach. [26].

Główne korzyści:

• Wsparcie produkcji kolagenu i elastyny
• Mocna, elastyczna i nawilżona skóra
• Pomoc przy podrażnieniach lub suchości skóry
• Szybsze gojenie ran i regeneracja tkanek

Witamina C – antyoksydant dla mocnej skóry i szybkiego gojenia

Witamina C jest zazwyczaj wytwarzana przez psy samodzielnie, ale jej uzupełnienie ma znaczenie – wzmacnia wytrzymałość i elastyczność skóry, przyspiesza gojenie ran i chroni komórki przed wolnymi rodnikami. Jest szczególnie korzystna dla psów z wrażliwą skórą, alergiami lub wolniejszym gojeniem.

💡 Witamina C (kwas askorbinowy) jest kluczowa dla syntezy i stabilizacji kolagenu – głównego białka strukturalnego w skórze. Fibroblasty potrzebują obecności witaminy C do prawidłowej produkcji kolagenu i utrzymania równowagi między kolagenem a elastyną. Działa także jako antyoksydant neutralizujący wolne rodniki, zmniejszając stres oksydacyjny. Badania pokazują, że jej suplementacja przyspiesza gojenie ran, poprawia wytrzymałość nowej tkanki i pomaga ograniczać stan zapalny. [27][28][29][30][31].

Główne korzyści:

• Wsparcie produkcji kolagenu → mocniejsza i bardziej elastyczna skóra
• Szybsze gojenie ran i mniejsze ryzyko blizn
• Ochrona przed stresem oksydacyjnym
• Pomoc przy problemach skórnych (alergie, zapalenie skóry, egzemy)

L-Izoleucyna – aminokwas dla silnej bariery skórnej

Należy do aminokwasów, których pies nie potrafi sam wytworzyć, dlatego musi być częścią jego diety. Wspiera odporność i przyczynia się do regeneracji skóry – dzięki niej skóra jest mocniejsza, bardziej odporna i lepiej się goi po urazach.

💡 L-izoleucyna uczestniczy w metabolizmie białek, tłuszczów i cukrów, a w skórze jest ważna dla produkcji lipidów, które utrzymują ochronną barierę skóry. Jednocześnie wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Razem z innymi rozgałęzionymi aminokwasami (leucyna, walina) pomaga szybciej goić zmiany skórne i regenerować tkanki [32][33].

Główne korzyści:

• Wzmocnienie bariery skórnej i ochrona przed wysuszeniem
• Lepsze gojenie ran i podrażnień
• Wsparcie odporności
• Mocna i zdrowa skóra

L-Arginina – pomocnik w gojeniu i zdrowej skórze

To aminokwas, który pies potrafi częściowo sam wytworzyć, ale podczas wzrostu, choroby lub stresu może go brakować. Objawia się to wolniejszym gojeniem, wypadaniem sierści lub problemami skórnymi. Gdy argininy jest wystarczająco, skóra szybciej się regeneruje, a rany lepiej się goją.

💡 Arginina to aminokwas, który jest prekursorem tlenku azotu (NO) – cząsteczki ważnej dla prawidłowego ukrwienia, odporności i gojenia ran. Jej niedobór podczas wzrostu lub obciążenia może prowadzić do wolniejszego gojenia i problemów skórnych. Badania pokazują, że suplementacja argininy wspiera produkcję kolagenu, poprawia wytrzymałość tkanek i przyspiesza gojenie [34][35].

Główne korzyści:

• Szybsze gojenie ran i regeneracja skóry
• Zdrowy wzrost i rozwój tkanek
• Zapobieganie wypadaniu sierści i wysypkom skórnym

Histydyna – ochrona przed swędzeniem i wysuszeniem

Histydyna to aminokwas, z którego organizm tworzy histaminę – substancję znaną głównie z alergii. Potrafi też regulować stan zapalny, wspierać gojenie i pomagać skórze utrzymać wilgoć. Dzięki temu jest przydatna u psów cierpiących na suchą lub swędzącą skórę.

💡 Histydyna bierze udział w regulacji stanu zapalnego i odbudowie skóry. U psów wykazano, że jej suplementacja poprawia zdolność skóry do zatrzymywania wilgoci i wzmacnia barierę ochronną. Badania również pokazują, że pomaga regulować procesy zapalne podczas gojenia [36][37][38].

Główne korzyści:

• Lepsze nawilżenie skóry i mniejsze swędzenie
• Wsparcie w gojeniu ran
• Ulga przy reakcjach alergicznych

 L-Tryptofan – dla spokojnego umysłu i skóry

Tryptofan to aminokwas niezbędny do produkcji serotoniny. Pomaga psom radzić sobie ze stresem, wspiera spokojny sen, a jednocześnie łagodzi stany zapalne i przyspiesza gojenie skóry.

💡 Tryptofan jest aminokwasem egzogennym i prekursorem serotoniny. Wpływa na regulację odporności i produkcję kolagenu. W eksperymentach wykazano, że podawanie tryptofanu przyspiesza gojenie ran, zmniejsza odpowiedź zapalną i wspiera regenerację komórek skóry. [39].

Główne korzyści:

• Uspokojenie skóry i zmniejszenie stanów zapalnych
  Szybsze gojenie ran
• Wsparcie psychicznego dobrostanu psa

Witamina E – antyoksydant dla silnej bariery skórnej

Witamina E działa jak naturalna tarcza dla skóry i sierści. Chroni je przed szkodliwymi wpływami środowiska – takimi jak słońce czy zanieczyszczenia – i spowalnia przedwczesne starzenie się komórek. Dzięki temu skóra pozostaje elastyczna, dobrze nawilżona i odporna. A dodatkowo pomaga też sierści – dzięki niej jest gęstsza, mocniejsza i pięknie błyszcząca.

💡 Witamina E (tokoferol) działa jako antyoksydant i chroni błony komórkowe przed stresem oksydacyjnym. U psów wykazano, że wyższe spożycie witaminy E zwiększa jej stężenie w surowicy i skórze, co poprawia odporność skóry. Może też pomagać przy zapalnych chorobach skóry. [40][41][42].

Główne korzyści:

• Ochrona skóry przed stresem oksydacyjnym (UV, zanieczyszczenia, starzenie)
• Zapobieganie i wsparcie leczenia zapalnych chorób skóry
• Zdrowa, elastyczna i błyszcząca sierść

L-Lizyna – dla mocnej sierści i zdrowej skóry

Lizyna to ważny pomocnik dla zdrowej sierści i mocnej skóry. Pomaga psu lepiej wykorzystać minerały, które utrzymują włosy silne i błyszczące. Gdy jest jej za mało, sierść jest słaba, matowa i może zacząć wypadać.

💡 Lizyna to niezbędny aminokwas, którego psy nie potrafią same syntetyzować. Bierze udział w wchłanianiu żelaza i cynku oraz odgrywa kluczową rolę w syntezie kolagenu, który wzmacnia skórę i wspiera wzrost włosów. Badania potwierdzają, że jej niedobór wiąże się ze pogorszeniem jakości sierści i mieszków włosowych. Dodatkowo może wspierać odporność i hamować niektóre infekcje wirusowe. [43][44][45].

Główne korzyści:

• Zdrowy wzrost i wytrzymałość sierści
• Wsparcie jakości i wytrzymałości skóry
• Lepsze wchłanianie żelaza i cynku

DL-Metionina – budulec sierści

Metionina to aminokwas, który stanowi podstawę włosów. Dzięki niej sierść jest mocna, błyszcząca i odporna. Gdy pies jej nie otrzymuje wystarczająco, może mieć matową sierść, skórę podatną na łuszczenie i większą skłonność do wypadania włosów.

💡 Metionina jest kluczowym aminokwasem w keratynie sierści u psów i kotów. Jej niedobór powoduje problemy dermatologiczne i zaburzenia keratynizacji. Badania kliniczne na kotach potwierdziły, że przy niedoborze pojawiają się zmiany skórne, które znikają po uzupełnieniu metioniny. [46][47][48].

Główne korzyści:

• gładka i błyszcząca sierść,
• mocna i zdrowa skóra,
• szybsza regeneracja uszkodzonej skóry,
• zapobieganie łamliwości i nadmiernemu wypadaniu włosów.

Glicynian manganu – minerał dla elastycznej skóry

Mangan to pierwiastek śladowy, który pomaga utrzymać skórę mocną, elastyczną i zdrową. Wspiera także gojenie ran i dobry stan sierści.

💡 Mangan aktywuje enzym prolidazę, który dostarcza prolinę – aminokwas niezbędny do produkcji kolagenu. Bez manganu skóra gorzej się regeneruje i traci elastyczność. Forma glicynianu manganu jest dla psów wysoko przyswajalna – badania pokazują, że ma lepszą biodostępność niż formy nieorganiczne, co przekłada się na jakość skóry i sierści. [49][50][51][52][53].

Główne korzyści:

• mocna i elastyczna skóra
• szybsze gojenie ran
• zdrowa i błyszcząca sierść
• zapobieganie problemom skórnym związanym z niedoborem manganu

Witamina B3 (Niacynamid) – wsparcie regeneracji i wzrostu sierści

Niacynamid pomaga skórze oddychać, odnawiać się i bronić przed podrażnieniami. Dzięki niemu sierść jest mocniejsza, błyszcząca i mniej wypada. Chroni komórki przed starzeniem i wspiera ich prawidłową regenerację, dzięki czemu pies ma zdrową skórę i sierść.

💡 Niacynamid (witamina B3) działa przeciwzapalnie i wspiera produkcję substancji wzmacniających barierę skórną oraz syntezę kolagenu. Chroni mieszki włosowe przed uszkodzeniami, pomaga utrzymać zdrowy wzrost sierści i jest stosowany w leczeniu stanów zapalnych skóry, w tym chorób autoimmunologicznych u psów. Badania dodatkowo pokazują, że może chronić skórę przed negatywnym działaniem promieni słonecznych [54][55][56].

Główne korzyści:

• Zdrowsza i bardziej odporna sierść, mniej wypadania
• Przeciwzapalne działanie na skórę
• Wsparcie gojenia i regeneracji
• Ochrona komórek przed stresem oksydacyjnym

Kompleks witamin B – energia i zdrowa skóra w jednym

Witaminy z grupy B odgrywają kluczową rolę w metabolizmie energetycznym, wzroście sierści i zdrowiu skóry. Ich niedobór u psów może objawiać się matową sierścią, łupieżem lub zmęczeniem.

💡 Witaminy z grupy B są rozpuszczalne w wodzie i biorą udział w metabolizmie białek, tłuszczów i węglowodanów. Są niezbędne do prawidłowego wzrostu i regeneracji skóry oraz sierści, a ich niedobór może prowadzić do problemów dermatologicznych, takich jak łysienie, łojotok czy zwiększona łamliwość włosów. Witamina B6 (pirydoksyna) odgrywa kluczową rolę w metabolizmie kwasów tłuszczowych, a jej deficyt zaburza przemianę kwasu linolowego w GLA. Biotyna (B7) jest bezpośrednio związana z wytrzymałością sierści i zdrowiem skóry. [57][58][59][60].

Główne korzyści:

• Wsparcie wzrostu i regeneracji sierści
• Zdrowa i nawilżona skóra, mniej łupieżu
• Zapobieganie stanom zapalnym skóry i wypadaniu sierści
• Więcej energii dzięki prawidłowemu wykorzystaniu składników odżywczych

 Witamina D3 – strażnik bariery skórnej

Psy, w przeciwieństwie do ludzi, nie potrafią same wytwarzać witaminy D na słońcu. Dlatego potrzebują jej z pożywienia. Jest ważna dla zdrowej skóry i odporności – chroni przed stanami zapalnymi, swędzeniem i pomaga, aby sierść była błyszcząca i mocna.

Witamina D3 reguluje wzrost i różnicowanie komórek skóry oraz wzmacnia barierę skórną. Niskie poziomy wiązano z poważniejszymi objawami atopowego zapalenia skóry u psów, suplementacja pomaga złagodzić swędzenie i stan zapalny. [61][62][63][64][65].

Główne korzyści:

• Wsparcie zdrowej skóry i odpornej sierści
• Łagodzenie objawów alergii i zapalenia skóry
• Wzmocnienie odporności i ochrona przed infekcjami

Witamina A – regeneracja i silna odporność skóry

Witamina A jest niezbędna dla zdrowej skóry i sierści – pomaga goić rany, zapobiega infekcjom i nadaje sierści połysk. To taki „witaminowy eliksir piękna” dla psów, a także obrońca przed problemami skórnymi.

💡 Witamina A jest kluczowa dla wzrostu i regeneracji nabłonka, odpowiedzi immunologicznej oraz produkcji białek przeciwbakteryjnych. Ma działanie antyoksydacyjne i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Niedobór prowadzi do hiperkeratozy, łuszczenia się i pogorszenia jakości sierści. Suplementacja poprawia stan sierści i pomaga przy zespołach dermatologicznych związanych z keratynizacją. [66][67].

Główne korzyści:

• Zdrowa, błyszcząca i mocna sierść
• Szybsze gojenie i regeneracja skóry
• Ochrona przed infekcjami i stanami zapalnymi

Źródła

[1] Salminen, S., Collado, M.C., Endo, A., Hill, C., Lebeer, S., Quigley, E.M.M., Sanders, M.E., Shamir, R., Swann, J.R., Szajewska, H., Vinderola, G. (2021). The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of postbiotics. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 18: 649–667.

[2] Suez, J., Elinav, E. (2017). The path towards microbiome-based metabolite treatment. Nature Microbiology., 2: 17075.

[3] Wilson, S.M., Oba, P.M., Koziol, S.A., Applegate, C.C., Soto-Diaz, K., Steelman, A.J.,

Panasevich, M.R., Norton, S.A., Swanson, K.S. (2022). Effects of a Saccharomyces cerevisiae

fermentation product-supplemented diet on circulating immune cells and oxidative stress

markers of dogs. J Anim Sci., 1;100 (9): 245.

[4] Swanson, K., Fahey, G. (2004). The Role of Yeasts in Companion Animal Nutrition. Dept. of

Animal Science, University of Illinois, International Symposium “Natural Technologies for Food

Production”.

[5] Rakebrandt, M. (2017). Ocena efektu prebiotycznego Biolex® MB40 z wykorzystaniem systemu in-vitro SCIMETM. Link: 10.-Assessment-of-the-Prebiotic-ettect-of-Bolex-MB40-on-

canines.pdf (primeanimalhealth.com.au)

[6] Yuan, C., Ren, L., Sun, R., Yun, X., Zang, X., Zhang, A., Wu, M. (2023). Mannan

oligosacharydy poprawiają jakość sierści szopów praczy poprzez regulację mikrobioty jelitowej.

Front. Microbiol., 14: 1324277.

[7] Hassan, S., Poulos, C., Bhatti, J., Rangwani, S., Khan, Z., Mohammed, T., (2020). Saccharomyces cerevisiae jako model fizjologii skóry, patologii i leczenia. Dermatol Online J., 26: 1–4.

[8] Chen, L., Xu, W., Chen, D., Chen, G., Liu, J., Zeng, X., Shao, R., Zhu, H. (2018). Strawność siarczanowych polisacharydów z brunatnej algi Ascophyllum nodosum oraz ich wpływ na

mikrobiotę jelitową człowieka in vitro. International Journal of Biological Macromolecules, 112: 1055-

1061.

[9] Zhang, W., Du, J-Y., Jiang, Z., Okimura, T., Oda, T., Yu, Q., Jin, J-O. (2014). Ascophyllan

oczyszczony z Ascophyllum nodosum indukuje odpowiedzi immunologiczne Th1 i Tc1 poprzez promowanie

dojrzewania komórek dendrytycznych. Mar. Drugs, 12 (7): 4148-4164.

[10] Wolf, B., Lewter, M. DVM, CVA (2017). Algi morskie dla zdrowia zwierząt. IVC Journal.

[11] Silva, L.N., Leite, M.G.A.L., Maia Campos, P.M.B.G. (2019). Opracowanie formuł do pielęgnacji włosów zawierających ekstrakty Spirulina platensis i Ascophyllum nodosum. Int J Phytocos

Nat Ingred., 6: 13.

[12] Connolly, E.D., Wu, G. (2024). Funkcje i metabolizm aminokwasów we włosach i skórze psów i kotów. Nutrition and Metabolism of Dogs and Cats. Advances in Experimental Medicine and Biology, vol 1446. Springer, Cham., 135-154.

[13] Park, J. II, Lee, J.E., Shin, H.J., Song, S., Lee, W.K., Hwang, J.S. (2017). Doustne podawanie dipeptydów glicyny i leucyny poprawia nawilżenie i elastyczność skóry u myszy bezwłosych naświetlanych UVB. Biomol Ther (Seoul), 25 (5): 528-534.

[14] Murakami, H., Shimbo, K., Inoue, Y., Takino, Y., Kobayashi, H. (2012). Znaczenie składu aminokwasów dla poprawy szybkości syntezy kolagenu w skórze u myszy naświetlanych UV. Amino

Acids, 42: 2481-2489.

[15] Ma, Y.K., Lin, Y.H., Lin, H.C., Jeng, C.H., Chen, C.C., Lin, S.H. (2023). Wpływ aminokwasów rozgałęzionych na gojenie ran u pacjentów z owrzodzeniami stopy cukrzycowej. Clin Case Rep Int., 7: 1610.

[16] Wheatley, V.R., Lipkin, G., Woo, T.H. (1967). Lipogeneza z aminokwasów w perfundowanej

izolowanej skórze psa. Journal of Lipid Research, 8 (2): 84-9.

[17] Pereira, A.M., Maia, M.R.G., Fonseca, A.J.M., Cabrita, A.R.J. (2021). Cynk w żywieniu, zdrowiu i chorobach psów: przegląd. Animals, 11: 978.

[18] Banta, C.A. (1989). Rola cynku w żywieniu psów i kotów. W: Nutrition of the Dog and Cat (Burger, I.H., Rivers,J.P.W., red.) Cambridge University Press, Cambridge, 317-327.

[19] Robertson, B.T., Burns, M.J. (1963). Metabolizm cynku i zespół niedoboru cynku u psa. Am J Vet Res, 24: 997-1002.

[19] Robertson, B.T., Burns, M.J. (1963). Zinc metabolism and the zinc-deficiency syndrome in the dog. Am J Vet Res, 24: 997-1002.

[20] Lowe, J.A., Wiseman, J. (1998). Porównanie biodostępności trzech źródeł cynku w diecie z wykorzystaniem czterech różnych parametrów fizjologicznych u psów. J. Nutr., 128: 2809S–2811S.

[21] Beynen, A.C. (2020). Cynk w karmie dla psów. Bonny Canteen, 1, 149-164.

[22] Jezyk, P.F., Haskins, M.E., Mackay-Smith, W.E., Patterson, D.F. (1986). Śmiertelna akrodermatitis u bull terierów. J Am Vet Med Assoc, 188: 833-839.

[23] Brown, R.G., Hoag, G.N., Smart, M.E., Mitchell, L.H. (1978). Chondrodysplazja Alaskan Malamute V. Zmniejszone wchłanianie cynku w jelitach. Growth, 42: 1-6.

[24] Saseendran, A., Sherin, K.G., Banakar, P.S., Rajkumar, G., Jayaprakash, G., Sheethal, C. (2016). Choroby skóry u zwierząt towarzyszących: wpływ żywieniowy. Indian Journal Of Natural Sciences, 6 (36): 976-997.

[25] Yu, S., Rogers, Q.S., Morris, J.G. (2001). Wpływ niskich poziomów tyrozyny na sierść

kotów. J.Small.Anim.Pract. 42: 176-180.

[26] Łapiński, S., Pałka, S., Otwinowska-Mindur, A. (2023). Wpływ suplementacji tyrozyny i fenyloalaniny na kolor i zachowanie szynszyli. Journal of Animal and Feed Sciences, 32 (4): 468-476.

[27] Jiravanichanun, N., Mizuno, K., Bächinger, H.P., Okuyama, K. (2006). Treonina w potrójnej helisie kolagenu. Polymer Journal, 38 (4): 400-403.

[28] Pullar, J.M., Carr, A.C., Vissers, M.C.M. (2017). Role witaminy C w zdrowiu skóry. Nutrients, 9 (8): 866.

[29] Patrick, H. (2010). Żywienie i choroby skóry w medycynie weterynaryjnej. Clin.Dermatol., 28: 686-693.

[30] Mohammed, B.M., Fisher, B.J., Kraskauskas, D., Ward, S., Wayne, J.S., Brophy, D.F., Fowler, A.A., III, Yager, D.R., Natarajan, R. (2016). Witamina C wspomaga gojenie ran poprzez nowe, wielokierunkowe mechanizmy. Int. Wound J., 13: 572–584.

[31] McArdle, F., Rhodes, L.E., Parslew, R., Jack, C.I., Friedmann, P.S., Jackson, M.J. (2002). Stres oksydacyjny wywołany promieniowaniem UVR w ludzkiej skórze in vivo: efekty doustnej suplementacji witaminą C. Free Radic. Biol. Med., 33: 1355–1362.

[32] Lauer, A.C., Groth, N., Haag, S.F., Darvin, M.E., Lademann, J., Meinke, M.C. (2013). Dawkowo zależne pobieranie witaminy C i aktywność usuwania rodników w ludzkiej skórze mierzone spektroskopią rezonansu paramagnetycznego elektronów in vivo. Skin Pharmacol. Physiol., 26: 147–154.

[33] Oku, H., Sakihama, T., Chinen, I. (1996). Stereo konfiguracja kwasu anteizo-tłuszczowego biosyntetyzowanego z DL-izoleucyny w skórze szczura. Biosci. Biotech. Biochem., 60 (10): 1724-I 725.

[34] Gu, C., Mao, X., Chen, D., Yu, B., Yang, Q. (2019). Izoleucyna odgrywa ważną rolę w utrzymaniu funkcji odpornościowej. Curr Protein Pept Sci., 20 (7): 644-651.

[35] Saini, R., Badole, S.L., Zanwar, A.A. (2012). Azot tlenkowy pochodzący z argininy: klucz do zdrowej skóry. Bioactive Dietary Factors and Plant Extracts in Dermatology, 8: 73-82.

[36] Seifter, E., Rettura, G., Barbul, A., Levenson, S.M. (1978). Arginina: niezbędny aminokwas dla rannych szczurów. Surgery, 84 (2): 224–230.

[37] Watson, T.D. (1998). Dieta i choroby skóry u psów i kotów. J.Nutr., 128: 2783-2789.

[34] Gu, C., Mao, X., Chen, D., Yu, B., Yang, Q. (2019). Isoleucine Plays an Important Role for

Maintaining Immune Function. Curr Protein Pept Sci., 20 (7): 644-651.

[35] Saini, R., Badole, S.L., Zanwar, A.A. (2012). Arginine Derived Nitric Oxide: Key to Healthy Skin. Bioactive Dietary Factors and Plant Extracts in Dermatology, 8: 73-82.

[36] Seifter, E., Rettura, G., Barbul, A., Levenson, S.M. (1978). Arginine: an essential amino acid for injured rats. Surgery, 84 (2): 224–230.

[37] Watson, T.D. (1998). Diet and skin diseases in dogs and cats. J.Nutr., 128: 2783-2789.

[38] Moro, J., Tomé, D., Schmidely, P., Demersay, T.-C., Azzout-Marniche, D. (2020). Histydyna: Systematyczny przegląd metabolizmu i efektów fizjologicznych u ludzi oraz różnych gatunków zwierząt.

Gatunki. Nutrients, 12: 1414.

[39] Bandeira, L.G., Bortolot, B.S., Cecatto, M.J., Monte-Alto-Costa, A., Romana-Souza, B. (2015). Egzogenna tryptofan wspomaga gojenie ran skórnych u przewlekle zestresowanych myszy poprzez hamowanie TNF-α i aktywacji IDO. PLoS ONE, 10 (6): e0128439.

[40] Saseendran, A., Sherin, K.G., Banakar, P.S., Rajkumar, G., Jayaprakash, G., Sheethal, C. (2016). Choroby skóry u zwierząt towarzyszących: wpływ żywieniowy. Indian Journal Of Natural Sciences, 6 (36): 976-997.

[41] Jewell, D.E., Yu, S., Joshi, D.K. (2002). Wpływ poziomu witaminy E w surowicy na poziom witaminy E w skórze psów i kotów. Veterinary Therapeutics: Research in Applied Veterinary Medicine, 3 (3): 235-43.

[42] Miller, W.H. (1989). Rozważania żywieniowe w dermatologii małych zwierząt. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, 19 (3): 497-511.

[43] Rushton, D.H. (2002). Czynniki żywieniowe a utrata włosów. Clin. Exp. Dermatol, 27 (5): 396-404.

[44] Kuzan, A., Chwiłkowska, A. (2011). Heterogeniczność i funkcje kolagenu w tętnicach. Polski Merkuriusz Lekarski, 31 (182): 111-3.

[45] Griffith, R., Norins, A., Kagan, C. A. (1978). Wieloośrodkowe badanie terapii lizyną

w zakażeniu wirusem Herpes simplex. Dermatol, 156: 257-67.

[46] Hendriks, W.H., Tarttelin, M.F., Moughan, P.J. (1998). Skład aminokwasowy sierści kota (Feliscatus). Anim Sci, 67:165–170.

[47] Scott, D.W., Miller, W.H., Reinhart, G.A., Mohammed, H.O., Bagladi, M.S. (2001). Wpływ diety komercyjnej z jagnięciną i ryżem zawierającej kwasy tłuszczowe omega-3 lub omega-6 na świąd u psów atopowych: wyniki badania z pojedynczą ślepą próbą. Can.J.Vet.Res., 61: 145-153.

[48] Strieker, M.J., Werner, A., Morris, J.G., et al. (2006). Nadmiar cystyny w diecie nasila negatywne skutki niedoboru metioniny u kota. J Anim Physiol Anim Nutr (Berl)., 90: 440-5.

[49] Muszynska, A., Palka, J., Gorodkiewicz, E. (2000). Mechanizm hamowania aktywności prolidazy przez daunorubicynę w ludzkich fibroblastach skóry i jego wpływ na upośledzoną biosyntezę kolagenu. Exp Toxicol Pathol., 52 (2): 149-155.

[50] Shetlar, M.R., Shetlar, C.L. (1994). Rola manganu w gojeniu ran. W: Klimis-Tavantzis DL, red. Mangan w zdrowiu i chorobie. Boca Raton: CRC Press, Inc.; 145-157.

[51] Li, L., Yang, X. (2018). Niezbędny pierwiastek mangan, stres oksydacyjny i choroby metaboliczne: powiązania i interakcje. Oxid Med Cell Longev., 7580707.

[52] Männer, K., Simon, O., Schlegel, P. (2006). Wpływ różnych źródeł żelaza, manganu, cynku i miedzi (siarczany, chelaty, glicyniany) na ich biodostępność u prosiąt odsadzeniowych. W: M. Rodehutscord (red.): 9. Tagung Schweine- und Geflügelernährung, 28.-30. listopada 2006 Instytut Nauk Rolniczych i Żywieniowych, Uniwersytet Halle-Wittenberg. ISBN: 3-86010-833-6.

[50] Shetlar, M.R., Shetlar, C.L. (1994).The role of manganese in wound healing. In: Klimis-Tavantzis DL, ed. Manganese in health and disease. Boca Raton: CRC Press, Inc.; 145-157.

[51] Li, L., Yang, X. (2018). The Essential Element Manganese, Oxidative Stress, and Metabolic

Diseases: Links and Interactions. Oxid Med Cell Longev., 7580707.

[52] Männer, K., Simon, O., Schlegel, P. (2006). Effects of different iron, manganese, zinc and copper sources (sulphates, chelates, glycinates) on their bioavailability in early weaned piglets. In: M. Rodehutscord (Hrsg.): 9. Tagung Schweine- und Gefl ügelernährung, 28.-30. November 2006 Institut für Agrar- und Ernährungswissenschaften, Universität Halle-Wittenberg. ISBN: 3-86010-833-6.

[53] Kuhlman, G., Rompala, R.E. (1998). Wpływ źródeł diety cynku, miedzi i manganu na wydajność rozrodczą psów i zawartość minerałów we włosach. American Society for Nutritional Sciences. J. Nutr., 128: 2603S±2605S.

Manganese on Canine Reproductive Performance and Hair Mineral Content. American Society

for Nutritional Sciences. J. Nutr., 128: 2603S±2605S.

[54] Matts, P.J., Oblong, J.E., Bissett, D.L. (2002). Przegląd zakresu efektów niacynamidu na ludzką skórę. IFSCC Magazine, 5 (4).

[55] Choi, Y-H., Shin, J.Y., Kim, J., Kang, N-G., Lee, S. (2021). Niacynamid obniża ekspresję DKK-1 i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym w hodowanych ludzkich komórkach dermalnej papili. Clin Cosmet Investig Dermatol., 14: 1519–1528.

[56] Gensler, H.L., Williams, T., Huang, A.C., Jacobson, E.L. (1999). Doustny niacynamid zapobiega fotokarcynogenezie i fotoimmunosupresji u myszy. Nutr. Cancer, 34 (1): 36–41.

[57] Bellows, L., Moore, R. (2012). Witaminy rozpuszczalne w wodzie: kompleks witamin B i witamina C. Colorado State University Extension. 3/02. Zaktualizowano 11/12.

[58] Pastoor, F.J.H., Van ’T Klooster, A.Th., Lankhorst, A., Mathot, J.N.J.J., Beynen, A.C. (1991). Alternatywna metoda zbierania moczu i kału oraz jej zastosowanie do pomiaru wydalania minerałów z moczem u kotów karmionych dietami zawierającymi różne ilości fosforu. The Journal of Nutrition, 121 (11): S85-S86.

[59] Cunnane, S.C., Manku, M.S., Horrobin, D.F. (1984). Niezbędne kwasy tłuszczowe w fosfolipidach tkanek i trójglicerydach szczura z niedoborem cynku. Experimental Biology and Medicine, 177 (3), 141-146.

[60] Frigg, M., Schulze, J., Völker, L. (1989). Badanie kliniczne wpływu biotyny na stan skóry u psów. Schweiz Arch Tierheil, 131: 621-625.

[61] Badwaik, P.Y., Ashar, Md. J., Bhojne, G.R. (2020). Znaczenie witaminy D u psów karmionych dietą domową: krótki i systematyczny przegląd. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 9 (11): 2319-7706.

[62] Mostafa, W.Z., Hegazy, R.A. (2015). Witamina D i skóra: skupienie na złożonych relacjach: przegląd. Journal of Advanced Research, 6: 793–804.

[63] Ng, J.C., Yew, Y.W. (2022). Wpływ poziomu witaminy D w surowicy i suplementacji na atopowe zapalenie skóry: systematyczny przegląd i metaanaliza. Am. J. Clin. Dermatol., 23: 267–275.

[64] Lee, S.A., Hong, S., Kim, H.J., Lee, S.H., Yum, H.Y. (2013). Korelacja między poziomem witaminy D w surowicy a ciężkością atopowego zapalenia skóry związanego z nadwrażliwością pokarmową. Allergy Asthma Immunol. Res, , 5: 207–210.

[65] Roche, F.C., Harris-Tryon, T.A. (2021). Oświetlenie roli witaminy A w wrodzonej odporności skóry i mikrobiomie skóry: narracyjny przegląd. Nutrients, 13 (2): 302.

[66] Shastak, Y., Pelletier, W. (2024). Zdrowie zwierząt domowych i witamina A: narracyjny przegląd. Animals, 14:1000.

[67] Scott, D.W., Miller, W.H., Reinhart, G.A., Mohammed, H.O., Bagladi, M.S. (2001). Wpływ

[64] Lee, S.A., Hong, S., Kim, H.J., Lee, S.H., Yum, H.Y. (2013). Correlation between serum vitamin D level and the severity of atopic dermatitis associated with food sensitization. Allergy Asthma Immunol. Res, , 5: 207–210.

[65] Roche, F.C., Harris-Tryon, T.A. (2021). Illuminating the Role of Vitamin A in Skin Innate Immunity and the Skin Microbiome: A Narrative Review. Nutrients, 13 (2): 302.

[66] Shastak, Y., Pelletier, W. (2024). Pet Wellness and Vitamin A: A Narrative Overview. Animals, 14:1000.

[67] Scott, D.W., Miller, W.H., Reinhart, G.A., Mohammed, H.O., Bagladi, M.S. (2001). Effect of

[49] Muszynska, A., Palka, J., Gorodkiewicz, E. (2000). Mechanizm hamowania aktywności prolidazy przez daunorubicynę w ludzkich fibroblastach skóry i jego wpływ na upośledzoną biosyntezę kolagenu. Exp Toxicol Pathol., 52 (2): 149-155.

[50] Shetlar, M.R., Shetlar, C.L. (1994). Rola manganu w gojeniu ran. W: Klimis-Tavantzis DL, red. Mangan w zdrowiu i chorobie. Boca Raton: CRC Press, Inc.; 145-157.